คู่มือสมัคร Medicare ออสเตรเลีย
ระบบประกันสุขภาพของรัฐ สิทธิ์การรักษา และสิ่งที่คนไทยต้องรู้
🏥 Medicare คืออะไร (What is Medicare?)
ระบบประกันสุขภาพของรัฐบาลออสเตรเลีย
Medicare เป็นระบบประกันสุขภาพแห่งชาติของออสเตรเลีย (Australia's universal health insurance scheme) ให้สิทธิ์คนที่มีคุณสมบัติเข้าถึงบริการสุขภาพฟรีหรือค่าใช้จ่ายต่ำ
- พบแพทย์ทั่วไป (GP): ฟรีถ้าเป็น Bulk Billing หรือจ่ายส่วนต่าง (gap) เล็กน้อย
- รักษาในโรงพยาบาลรัฐ (Public Hospital): ฟรีในฐานะผู้ป่วยสาธารณะ (public patient)
- ตรวจเลือด X-ray ต่างๆ: ฟรีหรือมีส่วนลดผ่าน Medicare Benefits Schedule (MBS)
- ยาราคาถูก: ผ่านโครงการ Pharmaceutical Benefits Scheme (PBS)
- ผู้เชี่ยวชาญ (Specialist): Medicare คืนเงินบางส่วน (rebate) ตามอัตรา MBS
สิ่งที่ Medicare ครอบคลุม
- การรักษาในโรงพยาบาลรัฐ (public patient)
- ค่าแพทย์ GP และ Specialist (ตามอัตรา MBS)
- ตรวจเลือด ตรวจปัสสาวะ X-ray บางรายการ
- ตรวจตา (optometrist) ตามเกณฑ์
- บริการสุขภาพจิตบางส่วน (Mental Health Care Plan)
สิ่งที่ Medicare ไม่ครอบคลุม
- ทันตกรรม (Dental): ไม่ครอบคลุมสำหรับผู้ใหญ่ (ยกเว้นบางกรณีฉุกเฉินในโรงพยาบาลรัฐ)
- แว่นตาและคอนแทคเลนส์ (Optical): ไม่ครอบคลุมค่าแว่น/เลนส์
- Ambulance (รถพยาบาล): ไม่ครอบคลุมในหลายรัฐ รวมถึง SA
- กายภาพบำบัด (Physiotherapy): ไม่ครอบคลุม (ยกเว้นผ่าน GP referral บางกรณี)
- โรงพยาบาลเอกชน (Private Hospital): ไม่ครอบคลุมค่าห้องพิเศษ
- ศัลยกรรมความงาม (Cosmetic Surgery): ไม่ครอบคลุม
SA ไม่มี ambulance ฟรี! SA Ambulance เป็นระบบ user-pays ต้องจ่ายเองหรือซื้อ Ambulance Cover แยก (ปี 2024-25: เดี่ยว $99.50/ปี, ครอบครัว $198/ปี) สมัครที่ SA Ambulance Service
👤 ใครมีสิทธิ์สมัคร Medicare (Eligibility)
มีสิทธิ์เต็ม (Full Medicare)
- Australian Citizens: พลเมืองออสเตรเลีย
- Permanent Residents (PR): ผู้มีถิ่นพำนักถาวร ใช้สิทธิ์ได้ทันทีหลังสมัคร
- New Zealand Citizens: ที่อาศัยในออสเตรเลีย
- ผู้สมัคร PR ที่รอผล: (เช่น Partner Visa Subclass 820/801) อาจได้ Medicare ระหว่างรออนุมัติ
มีสิทธิ์บางส่วนผ่าน RHCA (Reciprocal Health Care Agreement)
ออสเตรเลียมีข้อตกลงสุขภาพร่วมกับ 11 ประเทศ ผู้ถือวีซ่าจากประเทศเหล่านี้ได้รับสิทธิ์ Medicare จำกัด:
- Belgium, Finland, Italy, Malta, Netherlands, New Zealand, Norway, Ireland, Slovenia, Sweden, United Kingdom
ประเทศไทยไม่อยู่ในข้อตกลง RHCA คนไทยที่ถือ Tourist Visa, Student Visa หรือ WHV จึงไม่มีสิทธิ์ Medicare ต้องมีประกันสุขภาพเอกชน (OSHC สำหรับนักเรียน หรือ Private Health Insurance)
ไม่มีสิทธิ์ Medicare
- Tourist Visa (Subclass 600): ต้องมีประกันท่องเที่ยว
- Student Visa (Subclass 500): ต้องมี OSHC (Overseas Student Health Cover) ตลอดระยะเวลาวีซ่า
- Working Holiday Visa (Subclass 462): ต้องมีประกันสุขภาพเอกชน
- Temporary Skill Shortage (Subclass 482): บางกรณีอาจได้ Medicare ถ้าสมัคร PR อยู่ แต่โดยทั่วไปต้องมีประกันเอกชน
คนไทยส่วนใหญ่ที่เข้ามาครั้งแรก (WHV, นักเรียน, ท่องเที่ยว) จะยังไม่มีสิทธิ์ Medicare จนกว่าจะได้ PR หรือสมัคร PR แล้วอยู่ระหว่างรอ
📄 เอกสารที่ต้องเตรียม (Documents Required)
สำหรับ Permanent Resident / Australian Citizen
- Passport (หนังสือเดินทาง): ตัวจริง ยังไม่หมดอายุ
- Visa Grant Notice / ImmiCard: หลักฐานสถานะวีซ่า PR
- หลักฐานที่อยู่ในออสเตรเลีย: utility bill, bank statement, หรือสัญญาเช่า
- Birth Certificate (ใบเกิด): สำหรับ Australian Citizen ที่เกิดในออส
- Australian Citizenship Certificate: ถ้าเป็นพลเมืองโดยการสาบานตน
สำหรับผู้สมัคร PR ที่อยู่ระหว่างรอ (Applicant for PR)
- Passport ตัวจริง
- หลักฐานว่ายื่นขอ PR แล้ว (Acknowledgement letter จาก Department of Home Affairs)
- Bridging Visa grant notice (ถ้ามี)
- หลักฐานที่อยู่ในออสเตรเลีย
การได้ Medicare ระหว่างรอ PR ขึ้นอยู่กับประเภทวีซ่าที่สมัคร ไม่ใช่ทุกกรณีจะได้ ตรวจสอบกับ Services Australia โดยตรง
เอกสารเพิ่มเติมสำหรับครอบครัว
- คู่สมรส: Marriage Certificate หรือหลักฐานความสัมพันธ์ (de facto)
- ลูก: Birth Certificate ของลูก + Passport ลูก
- ถ้าเอกสารเป็นภาษาอื่นที่ไม่ใช่อังกฤษ ต้องแปลโดยนักแปล NAATI
📝 ขั้นตอนสมัคร Medicare (How to Enrol)
วิธีที่ 1: สมัครออนไลน์ผ่าน myGov (แนะนำ)
- ขั้นตอนที่ 1: สร้างบัญชี myGov ที่ my.gov.au
- ขั้นตอนที่ 2: เลือก "View and link services" แล้วเลือก Medicare
- ขั้นตอนที่ 3: เลือก "Enrol in Medicare" แล้วกรอกข้อมูล
- ขั้นตอนที่ 4: อัปโหลดเอกสาร (scan หรือถ่ายรูป)
- ขั้นตอนที่ 5: รอผลทาง myGov Inbox
สมัครออนไลน์ได้เฉพาะ PR และ Australian Citizen สมัครได้ทั้งแบบเดี่ยวและครอบครัว ติดตามสถานะได้ใน myGov
วิธีที่ 2: ไปที่ Services Australia Service Centre
- นำเอกสารตัวจริงทั้งหมดไป
- กรอกแบบฟอร์ม Medicare Enrolment Form (MS004) ที่เคาน์เตอร์
- เจ้าหน้าที่ตรวจเอกสารและดำเนินการให้
- อาจได้ เลข Medicare ชั่วคราว ในวันนั้นเลย
Service Centre ใน Adelaide CBD: Services Australia - Adelaide, 55 Currie Street, Adelaide SA 5000 (เปิด จ-ศ 8:30-16:30)
วิธีที่ 3: ส่งแบบฟอร์มทางไปรษณีย์/อีเมล
- ดาวน์โหลด แบบฟอร์ม MS004 กรอกและส่งพร้อมสำเนาเอกสาร
- ใช้เวลานานกว่าวิธีอื่น (หลายสัปดาห์)
ระยะเวลาดำเนินการ
- สมัครที่ Service Centre: อาจได้เลข Medicare ชั่วคราวทันที บัตรส่งทางไปรษณีย์ภายใน 2-3 สัปดาห์
- สมัครออนไลน์: ประมาณ 1-2 สัปดาห์
- ส่งแบบฟอร์มทางไปรษณีย์: 3-4 สัปดาห์ขึ้นไป
💳 Medicare Card (บัตร Medicare)
บัตรสีน้ำเงิน (Blue Card) - Interim / Reciprocal
- บัตรชั่วคราว ออกให้ระหว่างรอบัตรถาวร หรือสำหรับผู้มีสิทธิ์ผ่าน RHCA
- ใช้งานได้เหมือนบัตรปกติ แต่มีวันหมดอายุ
- ต้องต่ออายุเมื่อหมดอายุ (สำหรับผู้ถือวีซ่าชั่วคราว)
บัตรสีเขียว (Green Card) - Permanent
- บัตรถาวร สำหรับ Australian Citizens และ Permanent Residents
- มีอายุ 5 ปี ต่ออายุอัตโนมัติ
- มีเลข Medicare 10 หลัก + เลขบุคคล (Individual Reference Number - IRN)
บัตรสีเหลือง (Yellow Card) - Reciprocal Interim
- ออกให้ผู้เยี่ยมชมจากประเทศ RHCA ชั่วคราว
- มีวันหมดอายุตามระยะเวลาวีซ่า
- คนไทยไม่ได้รับบัตรนี้ เพราะไทยไม่อยู่ใน RHCA
ใช้ Medicare Card ได้อย่างไร
- แสดงบัตรทุกครั้งที่พบแพทย์ ไปโรงพยาบาล หรือรับยา
- ตั้งค่า Digital Medicare Card ในแอป Medicare (link ผ่าน myGov) เพื่อใช้แทนบัตรจริง
- แจ้งเปลี่ยนที่อยู่ทุกครั้งที่ย้ายบ้าน ผ่าน myGov หรือโทร Medicare: 132 011
🩺 Bulk Billing - หาหมอฟรี
Bulk Billing คืออะไร
Bulk Billing คือระบบที่แพทย์เรียกเก็บค่ารักษาจาก Medicare โดยตรง ผู้ป่วยไม่ต้องจ่ายเงินเลย (ค่าธรรมเนียม $0)
- ไม่ใช่ GP ทุกคนที่ Bulk Bill ต้องถามก่อนนัด
- บาง GP Bulk Bill เฉพาะ Concession Card holders, เด็กอายุต่ำกว่า 16, หรือผู้สูงอายุ
- Bulk Billing clinic มักต้องรอคิวนานกว่า
ค้นหา GP ที่ Bulk Bill ได้ที่ healthdirect.gov.au เลือก filter "Bulk billing"
Gap Payment (จ่ายส่วนต่าง)
ถ้า GP ไม่ได้ Bulk Bill จะต้องจ่ายค่ารักษาเต็มก่อน แล้ว claim คืนจาก Medicare ส่วนต่างที่จ่ายเพิ่มเรียกว่า "gap"
- ตัวอย่าง: ค่า GP visit $85 → Medicare คืน $43.00 (MBS rebate) → จ่าย gap เอง $42.00
- Claim คืนได้ทันทีผ่านแอป Medicare หรือเครื่อง EFTPOS ที่คลินิก
วิธีหา GP Bulk Billing ใน Adelaide
- ค้นหาที่ healthdirect.gov.au
- โทรถาม clinic ก่อนว่า "Do you bulk bill?"
- Walk-in clinic หลายแห่งใน Adelaide CBD bulk bill (เช่น Adelaide City General Practice)
- After-hours GP clinic มักไม่ bulk bill หรือมีค่าธรรมเนียมเพิ่ม
🛡️ Medicare Safety Net - เพดานค่ารักษาพยาบาลต่อปี
Medicare Safety Net คืออะไร
ระบบคุ้มครองค่าใช้จ่ายสุขภาพ เมื่อจ่ายค่ารักษา out-of-pocket ถึงเพดานที่กำหนดในปีปฏิทิน (1 ม.ค. - 31 ธ.ค.) Medicare จะจ่ายคืนเพิ่มขึ้นอัตโนมัติ
Original Medicare Safety Net (OMSN) - ปี 2026
- เพดาน: $594.40 ต่อปี (gap expenses ระหว่าง Medicare rebate กับ Schedule Fee)
- เมื่อจ่ายถึงเพดาน Medicare จะคืน 100% ของ MBS fee (แทนที่จะคืน 85%)
Extended Medicare Safety Net (EMSN) - ปี 2026
- Concession / FTB Part A: เพดาน $861.20 ต่อปี
- บุคคลทั่วไป: เพดาน $2,699.10 ต่อปี
- เมื่อจ่ายถึงเพดาน Medicare จะจ่ายคืนเพิ่มอีก 80% ของ out-of-pocket costs สำหรับบริการนอกโรงพยาบาล
Safety Net ลงทะเบียนครอบครัวได้ที่ Medicare เพื่อรวมค่าใช้จ่ายของทุกคนในครอบครัวเข้าด้วยกัน ถึงเพดานเร็วขึ้น
💊 PBS - ยาราคาถูก (Pharmaceutical Benefits Scheme)
PBS คืออะไร
โครงการรัฐบาลที่อุดหนุนค่ายาให้คนที่มี Medicare จ่ายค่ายาถูกกว่าราคาจริงมาก ยาหลายพันรายการอยู่ใน PBS list
ค่ายา PBS (ตั้งแต่ 1 มกราคม 2026)
ผู้ป่วยทั่วไป (General Patient)สูงสุด $25.00 ต่อใบสั่งยา
ผู้ถือ Concession Cardสูงสุด $7.70 ต่อใบสั่งยา
ตั้งแต่ 1 ม.ค. 2026 ค่ายา general patient ลดจาก $31.60 เหลือ $25.00 ตามนโยบาย Cheaper Medicines ของรัฐบาล
PBS Safety Net (เพดานค่ายาต่อปี) - ปี 2026
- Concession Card holders: เมื่อจ่ายค่ายารวม $277.20 ต่อปี จะได้ยาฟรีที่เหลือของปี
- ผู้ป่วยทั่วไป: เมื่อจ่ายค่ายารวม $1,748.20 ต่อปี จะจ่ายเหลือแค่ rate concession ($7.70) ที่เหลือของปี
เก็บใบเสร็จค่ายาทุกใบ (หรือใช้ PBS Safety Net card ที่ร้านยา) เพื่อรวมยอดค่ายาตลอดปี เมื่อถึงเพดานจะได้ส่วนลดอัตโนมัติ
💰 Medicare Levy - ภาษี Medicare
Medicare Levy คืออะไร
ภาษีเพิ่มเติม 2% ของ taxable income ที่ผู้มีสิทธิ์ Medicare ทุกคนต้องจ่ายผ่านการยื่นภาษี เงินนี้ใช้สนับสนุนระบบ Medicare
- คิดอัตโนมัติตอนยื่น Tax Return
- คนรายได้ต่ำอาจได้รับการลดหย่อนหรือยกเว้น
- คนที่ไม่มีสิทธิ์ Medicare (เช่น WHV, นักเรียน) อาจขอยกเว้น Medicare Levy ได้ ต้องมี Medicare Levy Exemption Certificate
Medicare Levy Surcharge (MLS) - ภาษีเพิ่มสำหรับคนไม่มี Private Health Insurance
ถ้ารายได้เกินเกณฑ์และไม่มี Private Hospital Cover จะต้องจ่าย MLS เพิ่มจาก Medicare Levy ปกติ
อัตรา MLS ปี 2025-26:
รายได้ (เดี่ยว / ครอบครัว)อัตรา MLS
$101,000 หรือน้อยกว่า / $202,000 หรือน้อยกว่า0%
$101,001-$118,000 / $202,001-$236,0001.0%
$118,001-$158,000 / $236,001-$316,0001.25%
$158,001 ขึ้นไป / $316,001 ขึ้นไป1.5%
ถ้ารายได้เกิน $101,000 (เดี่ยว) แล้วไม่มี Private Hospital Cover จะต้องจ่าย MLS 1-1.5% เพิ่มจาก Medicare Levy 2% ปกติ รวม สูงสุด 3.5% ของ taxable income! ซื้อ Private Health Insurance อาจถูกกว่าจ่าย MLS
🏨 Private Health Insurance - ประกันสุขภาพเอกชน
เมื่อไหร่ควรมี Private Health Insurance
- ไม่มีสิทธิ์ Medicare: WHV, นักเรียน (OSHC), นักท่องเที่ยว ต้องมีประกันเอกชน
- รายได้เกิน $101,000/ปี (เดี่ยว): ซื้อ Hospital Cover เพื่อหลีกเลี่ยง MLS
- ต้องการสิทธิ์เพิ่มเติม: Dental, Optical, Physiotherapy, Private Hospital
- อายุใกล้ 31: ซื้อก่อน 1 กรกฎาคมหลังอายุ 31 เพื่อหลีกเลี่ยง LHC Loading
Lifetime Health Cover (LHC) Loading
ถ้าไม่ซื้อ Private Hospital Cover ภายใน 1 กรกฎาคม ของปีหลังอายุ 31 จะถูกเก็บค่าปรับ LHC Loading:
- อัตรา: 2% ต่อปีที่ไม่มี cover หลังอายุ 30
- สูงสุด: 70% ของเบี้ยประกัน
- ตัวอย่าง: ซื้อ cover ตอนอายุ 40 → จ่าย LHC Loading +20% เพิ่มจากเบี้ยปกติ เป็นเวลา 10 ปี
- จ่าย LHC Loading ต่อเนื่อง 10 ปี แล้วจะถูกลบออก
- LHC Loading ใช้เฉพาะ Hospital Cover ไม่รวม Extras Cover
สำหรับผู้ย้ายถิ่นฐาน (migrants) LHC base day คือวันที่ลงทะเบียน Medicare ครั้งแรก หรือ 1 กรกฎาคม หลังอายุ 31 แล้วแต่วันไหนหลังกว่า มีเวลา 1 ปีจาก base day ในการซื้อ Hospital Cover โดยไม่ถูก loading
ประเภท Private Health Insurance
- Hospital Cover: ค่ารักษาในโรงพยาบาลเอกชน เลือกหมอเอง ห้องส่วนตัว (ใช้หลีกเลี่ยง MLS และ LHC Loading ได้)
- Extras Cover (General Treatment): Dental, Optical, Physio, Chiro ฯลฯ (ไม่ช่วยหลีกเลี่ยง MLS)
- Combined Cover: Hospital + Extras รวม
- Ambulance Cover: ใน SA ต้องซื้อแยก หรือรวมใน Hospital Cover บางแผน
เปรียบเทียบแผนประกันที่ privatehealth.gov.au (เว็บรัฐบาล กลาง เปรียบเทียบทุกบริษัท)
⚠️ ข้อควรระวังสำหรับคนไทย
Dental (ทันตกรรม) ไม่ครอบคลุม
Medicare ไม่ครอบคลุมค่าทำฟันสำหรับผู้ใหญ่ ค่าอุดฟัน ขูดหินปูน ถอนฟัน ทำรากฟัน ต้องจ่ายเองทั้งหมด หรือซื้อ Extras Cover ที่มี Dental
- ค่าตรวจฟัน+ทำความสะอาด: ประมาณ $200-$350
- ค่าอุดฟัน: $150-$400 ต่อซี่
- แนะนำ: ทำฟันให้เรียบร้อยที่ไทยก่อนมา ถูกกว่ามาก
SA Dental Service มีบริการฟรีสำหรับผู้ถือ Concession Card แต่คิวยาวมาก (รอหลายเดือน) โทร: 1300 008 222
Optical (แว่นตา) ไม่ครอบคลุม
Medicare ครอบคลุมการตรวจสายตา (eye test) ที่ optometrist ทุก 3 ปี (หรือทุกปีถ้ามีเหตุจำเป็น) แต่ไม่ครอบคลุมค่าแว่นตาหรือคอนแทคเลนส์
- แนะนำ: ทำแว่นใหม่ที่ไทยก่อนมา ถูกกว่ามาก
- ถ้าจำเป็นต้องทำที่ออส ร้าน Specsavers มีแว่นราคาประหยัด
Ambulance (รถพยาบาล) ใน SA ไม่ฟรี
SA เป็นระบบ user-pays! ถ้าไม่มี Ambulance Cover และเรียกรถพยาบาล อาจต้องจ่ายหลายร้อยถึงหลายพันดอลลาร์
- SA Ambulance Cover: เดี่ยว $99.50/ปี, ครอบครัว $198/ปี (ปี 2024-25)
- Pensioner rate: เดี่ยว $59.50/ปี, ครอบครัว $118/ปี
- หรือตรวจสอบว่า Private Health Insurance ของคุณครอบคลุม ambulance หรือไม่
Queensland และ Tasmania มี ambulance ฟรีสำหรับผู้อยู่อาศัยในรัฐ แต่ SA, NSW, VIC, WA ไม่มี ต้องจัดการเอง
Waiting Period (ระยะเวลารอ)
- Medicare: ไม่มี waiting period สำหรับ GP และบริการพื้นฐาน ใช้ได้ทันทีหลังสมัคร
- Private Health Insurance: มี waiting period 2-12 เดือนตามรายการ (เช่น dental 2 เดือน, pregnancy 12 เดือน, pre-existing conditions 12 เดือน)
สิ่งสำคัญอื่นๆ ที่ต้องรู้
- Emergency (ฉุกเฉิน): ทุกคนรักษาได้ที่ Emergency Department ของโรงพยาบาลรัฐ ไม่ว่าจะมี Medicare หรือไม่ แต่อาจถูกเรียกเก็บเงินทีหลังถ้าไม่มีสิทธิ์
- OSHC (นักเรียน): ครอบคลุมคล้าย Medicare + ambulance แต่มีเงื่อนไขและ provider network เฉพาะ
- หมายเลขฉุกเฉิน: โทร 000 สำหรับ Ambulance, Fire, Police
- สายด่วนสุขภาพ: โทร 1800 022 222 (healthdirect) ปรึกษาพยาบาลฟรี 24 ชม.
📚 แหล่งอ้างอิงและลิงก์สำคัญ
เว็บไซต์ทางการ
- Services Australia - Medicare (สมัคร, ตรวจสิทธิ์, claim)
- myGov (สมัคร Medicare ออนไลน์, link บริการรัฐ)
- Health.gov.au - Medicare (นโยบาย Medicare)
- PBS.gov.au (ค้นหายาในรายการ PBS)
- ATO - Medicare & Private Health Insurance (Medicare Levy, MLS, LHC)
- privatehealth.gov.au (เปรียบเทียบประกันสุขภาพเอกชน)
- healthdirect.gov.au (ค้นหา GP, Bulk Billing)
- SA Ambulance Service (สมัคร Ambulance Cover)
เบอร์โทรสำคัญ
- Medicare ทั่วไป: 132 011
- ฉุกเฉิน (Ambulance/Fire/Police): 000
- healthdirect (ปรึกษาพยาบาล 24 ชม.): 1800 022 222
- SA Dental Service: 1300 008 222
- Translating and Interpreting Service (TIS): 131 450 (ล่ามภาษาไทยฟรีสำหรับบริการรัฐ)
เมื่อโทร Medicare หรือหน่วยงานรัฐ สามารถขอล่ามภาษาไทยฟรีผ่าน TIS ได้ บอกเจ้าหน้าที่ว่า "I need a Thai interpreter" หรือโทร TIS 131 450 ก่อนแล้วบอกว่าจะโทรหา Medicare